2016’DA KADINLARIN GÜNDEMİNDE ŞİDDET, GÜVENCELİ İSTİHDAM VE İŞ GÜVENLİĞİ VARDI...

2017 KADINLARIN YILI OLSUN

Yeni yıl yeni umutlar demektir. 2016’yı geride bıraktığımız şu günlerde, kadınlara ilişkin bütün olumsuz haberlerin sona ermesini; kadınları derinden etkileyen şiddet, işsizlik, güvencesizlik, sağlıksız koşullar, kadın cinayetleri, taciz, cinsel istismar, tecavüz olaylarının sona ermesini; toplumun kadınlar açısından daha yaşanır hale gelmesini isterdik. Umut etmenin yetersiz olduğunu bilsek de, umut etmeye devam etmek hakkımız diyoruz.

Yeni yılın, Petrol-İş’li kadınlar açısından da yeni umutlar getirmesini diliyoruz. 2017, sendikalı, sendikasız, evde, işte, tarımda çalışan tüm kadınların insanca çalışma koşullarına sahip olduğu, güvenceli,  geçim sıkıntısının olmadığı, iş güvenliği olan, kreş hakkı olan, kadınların taleplerinin dikkate alındığı, kadın temsilinin olduğu bir yıl olsun. Geride bıraktığımız bir yılda neler yaşamışız, 2016 kadınlara her alanda neler getirmiş tekrar gözden geçirmek istedik. İşte geride kalan bir yılda kadınlar açısından yaşananlar...

2016’da kadına yönelik şiddet

Her zaman artan istatistiklerin başında ne yazık ki kadına yönelik şiddet geliyor. Bianet’in yerel ve ulusal gazetelerle internetten ve ajanslardan elde ettiği rakamları derleyerek düzenli olarak açıkladığı rakamlara göre, 2016 yılında erkekler 260 kadını öldürdü, 75 kadına tecavüz etti, 120 kadını taciz etti, 417 kız çocuğuna cinsel istismarda bulundu. Şiddete uğrayan kadınların sayısı ise 329.

Kadınlar için daha güvenli sokaklar

Son dönemde dikkati çeken bir nokta da sokakta kadına yönelik saldırılarda gözle görülür bir artışın olması. Daha önce de yaşanıyordu desek de hiç bu kadar açık ve fütursuzca gerçekleşmiyordu. Kadınların insan haklarına yönelik bu saldırılar, ilk başta giyim bahane edilerek yapılıyordu, şimdi ona da gerek duymadan sadece kadın olduğu için yapılır hale geldi. Uzmanlar, kadınlara yapılan bu saldırıların toplum genelinde şiddetin artışına bağlı olduğunu belirtiyorlar. Şiddetin kadına yönelmesinin baş sebeplerinden birisi de toplumdaki karşıtlıkların belirgin hale gelmesi olarak açıklanıyor.

Aralık 2016’da Manisa’nın Turgutlu ilçesinde 4 aylık hamile bir kadın, parkta spor yaptığı sırada, kimliği olaydan çok sonra, başka bir saldırı vakasındaki eşkal bilgisiyle Davut K. olarak belirlenen şahıs tarafından saldırıya uğradı. 32 yaşında ve bir çocuğu bulunan Ebru Tireli’ye  saldırgan, fiziksel saldırının yanısıra “Bir daha burada yürüyüp spor yapmayacaksın” sözlerini sarfetmiş.

Davut K.’ye kasten yaralama ve hakaret suçlarından toplam 4 yıl, sonradan ortaya çıkan mağdur N.Ç.’ye yönelik hareketinden dolayı da cinsel saldırı ile hakaret suçlarından 14.5 yıl hapis cezası istendi. 18.5 yıl hapis ceza istemiyle yargılanmasına başlanacak olan Davut K., Ebru Tireli’ye yönelik saldırıyı kabul etmiş, diğerlerini reddetmiş. Adaletin yerini bulması umuduyla...

Bir diğer öne çıkan saldırı olayı da İstanbul’da şehirici yolcu otobüsünde Ayşe Terzi’nin şort giydiği gerekçesiyle yüzüne tekme atılmasıydı. Terzi’ye tekme atan Abdullah Çakır, inanç, düşünce ve kanaat hürriyetinin kullanılmasını engelleme, halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama, kasten yaralama ve hakaret suçlarından yargılanmasına Anadolu 40. Asliye Ceza Mahkemesi’nde devam edildi. 9 yıl 4 ay hapis cezası istemiyle yargılanan Abdullah Çakır, akıl hastalığı tespiti için Adli Tıp Kurumu’na gönderildi.

Erkekler öldürüyor, tecavüz ediyor, saldırıyor, şiddet uyguluyor... Ancak yaptıkları yanlarına kalıyor... Ayşe Terzi olayında Abdullah Çakır’ın iki kere serbest bırakılması, cezalandırma sisteminin yetersizliğini, kararsızlığını gösteriyor. Suçluyu cezalandırmamak ise, mağdura verilmiş en büyük cezadır.

İş cinayetleri ve kadınlar

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin düzenli olarak tuttuğu iş cinayetleri raporları 2016 yılında 1970 işçinin hayatını kaybettiğini gösteriyor. Daha iyi bir hayat, daha iyi olanaklar, güvenli bir gelecek için emeklerini ortaya koyanların yaşamları, belki de basit tedbirlerle önlenebilecek iş cinayetleriyle sona eriyor.

1970 ölümden 442’si (%22) inşaat, 389’u (% 20) tarım, 265’i (% 13) taşımacılık, 124’ü (% 6) büro, 109’u (% 6) belediye sektöründe gerçekleşmiş.

Cinayet sözkonusuysa, her cinayette olduğu gibi iş cinayetlerinde de kurbanlar ve katiller vardır. İş cinayetlerinin katilleri belli ve ellerini kollarını sallayarak, hiçbir bedel ödemeden hayatlarına devam ediyorlar. Kadın ya da erkek, hayatını kaybeden işçinin ailesi eskisi gibi devam edemiyor hayata.

Raporlardan elde ettiğimiz diğer bir gerçek, 1970 iş cinayeti kurbanının % 5’inin kadın olduğu. 2016 yılında iş kazalarında 98 kadın, çalışırken hayatını kaybetmiş.

İşgücü istatistikleri

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından düzenli olarak yayınlanan İşgücü İstatistikleri’nin sonuncusu Aralık 2016’da yayınlanan “İşgücü İstatistikleri, Eylül 2016”, mevsim etkilerinden arındırılmamış temel işgücü göstergelerine göre Eylül 2015-2016 döneminde 15 yaş ve üstü işgücü kadınlar için 9.479.000’den 9.966.000’ya yükselmiş, işgücüne katılma oranı da 1.2’lik artışla % 32.3’den  % 33.5’e yükselmiştir (erkekler için işgücüne katılma oranı % 72.5 kalarak herhangi bir artış göstermemiştir).

İstihdam oranı ise yüzde 28.0’dan 28.3’e yükselmiş. İşsizlik oranı % 13.3’den % 15.5’e çıkarak yüzde 2.2’lik artış göstermiştir (erkekler için istihdam oranı 2016 için % 65.7 gerçekleşerek % 0.4 düşüş göstermiştir).

İşgücüne katılma oranı, % 33.3’den % 35.4’e çıkarak en çok lise mezunu kadınlarda artış göstermiş.

İşsizlik oranları

15 ve daha yukarı yaştakilerde kadın işsiz sayısı, Eylül 2015’te 1 milyon 261 bin kişiden Eylül 2016’da 1 milyon 550 bin’e çıkarak 289 bin kişi artış göstermiştir. Rakamların oran olarak değerleri: Kadınlarıda işsizlik oranı % 2.2’lik artışla % 13.3’ten  % 15.5’e çıkmıştır. Erkekler için işsizlik oranı % 8.9’dan 9.3’a çıkmıştır. Tarım dışı işsizlik oranı ise kadınlarda % 18.3’den % 21.0’a, erkeklerde % 10.2’den % 10.7’ye yükselmiştir.

Sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlılık

Yine TÜİK tarafından yayınlanan “İstihdam edilenlerin sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlılık durumu, Eylül 2015-2016” verilerine göre, kadınlar için kayıt dışı çalışma oranı bir yıl içerisinde toplamda % 47’den % 45.3’e gerilemiş görünüyor. Erkekler için bu oran, % 29.5’den % 29.8’e artmış. 2015 yılında 3 milyon 859 bin olan kayıt dışı çalışan kadın sayısı, 43 bin azalarak 3 milyon 816 bin’e düşmüş.

Tarımda kayıtdışılık rakamları, bir yıl içerisinde % 93.5’ten % 94.1’e çıktığını gösteriyor.

Cinsiyet uçurumu raporu 2016

Dünya Ekonomik Forumu’nun son yayınladığı Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu 2016’ya göre, Türkiye, ekonomik katılım ve fırsatlar açısından 144 ülke içerisinde 129. sırada. İşgücüne katılım açısından 130. sırada (kadınlar % 33, erkekler % 77). Ücret eşitliği açısından Türkiye listenin 121. sırasında. Kadın-erkek ücret açıklığı % 44 olarak açıklanıyor. (Kadınlar için tahmin edilen ortalama gelir 12.162  iken erkekler için bu rakam 27.673 (ABD Doları, ppp).

Kadınlar erkeklerden yılda 39 gün fazla çalışıyor

Aynı rapora göre, iş yaşamında kadınlar bir günde erkeklere göre 50 dakika fazla çalışıyor. Günlük 50 dakika yılda 39 güne tekabül ediyor. Bu ücret farklılığının kapanmasının 170 yılı bulacağı da raporda yer alan bilgiler arasında.

Tüm bu rakamlar, kadınların toplumda, ekonomide, siyasette, çalışma yaşamındaki konumuyla ilgili durumunu gözler önüne seriyor. Yeni yılın yeni umutlar getirmesi ve rakamların kadınlar lehine dönüşmesi dileğiyle...  

(Kaynak: Petrol-İş Kadın Dergisi, Sayı 54, Ocak 2017)